Terminalde şifre üretmek: işe yarayanlar ve haber vermeden bozulanlar

Yayınlanma yazan David Carrero

Mayıs ayında Medium’da, görmezden gelmesi zor başlıklı bir rehber yayımlandı: Generate Unbreakable Passwords in Your Terminal Using Pure Bash. Temel fikir iyi ve biz de katılıyoruz: terminalde zaten mükemmel bir şifre üreticisi var, hiçbir şey kurmanız gerekmiyor ve şifre makinenizden çıkmıyor. Bu sitenin tarayıcıdaki üretici için savunduğu şeyin aynısı, sadece tarayıcısız.

Biz de komutlarını kopyalayıp 10 Kasım 2026’da bir Mac’te, macOS 27.2 ve İspanyolca sistem yerel ayarıyla çalıştırdık. Karşılaştırmak için bir Linux’ta da. Çalışanlar çok iyi çalışıyor. Başarısız olanlar ise birkaç durumda hiçbir şey söylemeden başarısız oluyor; bir şifre üreticisinin başına gelebilecek en kötü şey de bu.

Rastgelelik nereden geliyor

Rehber gerçekten önemli olanla açılıyor: openssl rand -base64 32 size base64 ile kodlanmış 32 rastgele bayt veriyor, /dev/urandom ise diğer komutların neredeyse hepsinin beslendiği kaynak.

Küçük bir düzeltme, çünkü rehber bunu olduğundan biraz daha romantik anlatıyor. Ne openssl rand ne de /dev/urandom size «saf fiziksel rastgelelik» verir: ikisi de kriptografik bir üreteçtir —bir CSPRNG—; işletim sistemi onu donanımdan gelen gerçek gürültüyle tohumlar ve o noktadan sonra kimsenin tahmin edemeyeceği baytlar üretir. OpenSSL bunu belgelerinde açıkça söylüyor: NIST SP 800-90A modelinde, kendini sistemden tohumlayan ve yeniden tohumlayan deterministik bir üreteç. Linux ChaCha20 tabanlı bir üreteç kullanıyor; macOS ise Apple’ın güvenlik kılavuzuna göre Fortuna’dan türetilmiş bir üreteç.

Bu bir kusur değil, işe yaramasının nedeni: iyi tohumlanmış bir CSPRNG tam olarak istediğiniz şey. Bu sitenin üreticisinin kullandığı crypto.getRandomValues() ile aynı sınıftan bir kaynak.

Rehberin övünmediği ama övünmesi gereken bir isabeti daha var: tr -dc hilesi —yalnızca alfabeye düşen baytları tutup gerisini atmak— yanlılık yaratmaz. Doğrusu da bu. Saf yöntem, yani baytı alıp alfabenin boyutuna bölümünden kalanı kullanmak, bazı karakterleri diğerlerine göre kayırır; atmak kayırmaz.

Mac’te komut tek bir harf döndürüyor

Rehberin harf ve rakamlardan oluşan bir şifre için verdiği komut şu:

cat /dev/urandom | tr -dc 'a-zA-Z0-9' | head -c 32

Mac’te, yerel ayar İspanyolcayken, çıkan şey şu:

tr: Illegal byte sequence

Altında da bir E. Tek bir harf. Çıkış kodu 0: terminale göre işlem başarılı.

Sebebi şu: macOS’taki tr, girdiyi yerel ayarınızın kodlamasında, yani UTF-8 olarak metin diye okuyor; rastgele baytlar ise neredeyse hiçbir zaman geçerli UTF-8 oluşturmaz. Uymayan ilk bayta rastladığı anda duruyor. O ana kadar süzdüğü şey —bazen hiçbir şey, bazen birkaç karakter— head’e ulaşıyor ve head’in 32 beklediğini bilmesinin hiçbir yolu yok.

Linux’ta bu olmuyor: GNU’nun tr’si bayt bayt çalışıyor ve yerel ayara bakmıyor. Bir Debian konteynerinde denedik, 32 karakterin hepsi çıktı. Bu yüzden Linux’ta yazılıp denenmiş bir rehber, yazanı için gayet doğru olup okuyanın Mac’inde bozulabilir.

Çözüm, başa bir değişken eklemek: LC_ALL=C tr -dc …; bu, tr’ye girdiyi bayt olarak ele almasını söylüyor. Ama önemli olan çözüm değil, hatanın biçimi. Rehberin önerdiği genpass fonksiyonu, bir Mac’te .bashrc dosyasına eklendiğinde o E’yi bir şifreymiş gibi yazdırıyor. Minimum uzunluk istemeyen bir alana bakmadan yapıştırırsanız, şifreniz artık o olur.

Tire olmayan tire

«Sembollü» sürüm için rehber şu alfabeyi kullanıyor:

tr -dc 'a-zA-Z0-9!@#$%^&*()_+-=[]{}'

Niyet açık: harfler, rakamlar ve on sekiz sembol. Ama tr için iki karakter arasındaki tire, a-z’deki gibi bir aralık demek. Yani +-= «artı, tire, eşittir» anlamına gelmiyor: ASCII tablosunda + ile = arasındaki her şey anlamına geliyor; virgül, nokta, eğik çizgi, on rakam, iki nokta üst üste, noktalı virgül ve küçüktür işareti de buna dahil.

Bunu iki milyon bayt üretip çıkan farklı karakterleri ayırarak ölçtük: amaçlanan 80 değil, 86. macOS’ta da Linux’ta da aynı. Bu bir güvenlik sorunu değil —fazladan altı karakter biraz daha fazla entropi verir, daha az değil—; sorun, ne ürettiğinizi bilmemek. Şifrenin gideceği sistem ; ya da < karakterini reddediyorsa, komut arada bir başarısız olur ve nedenini tahmin etmenin yolu yoktur. Kural şu: tireyi kümenin sonuna koyun, orada tr onu tire olarak okur.

Bunu alçakgönüllülükle anlatıyoruz, çünkü aşağıdaki düzeltilmiş sürümü yazarken aynı aileden bir tuzağa biz de düştük: alfabeyi bir parametrenin varsayılan değeri olarak yazdık, ${2:-…{}-}, ve alfabedeki ilk kapanan süslü parantez parametreyi kapatıyordu. Sonuç, kimsenin istemediği bir | üretiyor ve tireyi kaybetmiş oluyordu. Bunu yalnızca çıkan karakterleri saydığımız için fark ettik.

Bazen 58 olan 64 karakter

Fonksiyonun varsayılan modu şunu yapıyor:

openssl rand -base64 48 | tr -dc 'a-zA-Z0-9' | head -c "$LENGTH"

Base64’te 48 bayt 64 karakter eder. Ama base64 + ve / içerir, filtre de bunları atar; geriye 64’ten biraz azı kalır. Varsayılan 32 uzunluk için fazlasıyla yeterli. genpass 64 için değil: 200 kez çalıştırdık ve yalnızca 28’i 64 karakterle çıktı; geri kalanlar 58 ile 63 arasındaydı. Uyarısız.

Onaltılık modun aynı sorunun kendine ait bir versiyonu var: bayt sayısını hesaplamak için uzunluğu ikiye bölüyor, bu yüzden genpass 15 hex 14 karakter döndürüyor.

P@ssw0rd’ü alkışlayan puanlayıcı

Rehber, şifreleri puanlayan bir betikle bitiyor: uzunluk için puanlar, küçük harf için bir, büyük harf için bir, rakam için bir ve sembol için iki. Birkaç şifreyle çalıştırdık:

  • P@ssw0rd — STRONG
  • Yaz2026! — STRONG
  • correct-horse-battery-staple — STRONG
  • 35 kez a harfi — MODERATE

P@ssw0rd, rastgele seçilmiş dört kelimeyle aynı notu alıyor. Oysa her saldırı sözlüğünün ilk denediklerinden biri. Betik bunu bilemez, çünkü şifrenin ne olduğuna bakmıyor, yalnızca hangi karakter türlerinden oluştuğuna bakıyor. Bu, NIST’in 2017’de önermeyi bıraktığı «bir büyük harf, bir rakam ve bir sembol» kuralının ta kendisi; şifre oyunu yazısında bundan zaten bahsetmiştik.

İkinci, daha pratik bir sorun var: betik şifreyi argüman olarak alıyor, ./scorepass.sh "P@ssw0rd". Bu, şifreyi kabuğunuzun geçmişine —~/.zsh_history ya da ~/.bash_history içine— yazılı bırakıyor ve betik çalıştığı sürece, süreçleri listeleyen makinedeki herhangi bir başka kullanıcı onu görebiliyor. Gerçek bir şifreyi denemek için bu sitenin şifre kontrolü kalıplara, sözlüklere ve a yerine @ gibi değişikliklere bakıyor; bunu da hiçbir şey göndermeden tarayıcınızda yapıyor.

Ne kadarı yeterli

Rehber, openssl rand -base64 32’nin 256 bitini «banka işlemlerini koruyan güçle aynı» diye pazarlıyor. Sayı doğru, karşılaştırma gereksiz: 256 bit, bir şifrenin ihtiyacından çok daha fazlası. Sitenin geri kalanındaki saldırı modeliyle —saniyede 10¹² deneme, çevrimdışı ve hızlı bir hash ile— 128 bit bile 10¹⁹ yıla çıkıyor. 256 kullanmanın bir zararı yok, ama «daha fazla» ile «gerekli»yi karıştırmamak lazım. Bunu şifreyi kırmanın gerçekte ne kadar sürdüğü yazısında ayrıntılı olarak anlatıyoruz.

Formatlarla ilgili, güvenlikten çok kullanımla ilgili iki ayrıntı:

  • base64 URL için güvenli değil, rehber öyle dese de: +, / ve sondaki = işaretini içeriyor. O = dolgudur, rastgelelik değil; 256 bit öndeki 43 karakterde taşınıyor. + ve / yerine - ve _ kullanan base64url adlı bir varyant var, ama openssl rand -base64 onu kullanmıyor.
  • Onaltılık sistem karakter başına 4 bit verir, harf, rakam ve sembollerden oluşan bir alfabenin yarısı. openssl rand -hex 32 64 karakter ve 256 bit üretiyor: bir API anahtarı için mükemmel. Ama genpass 16 hex 16 karakter ve 64 bit veriyor; bu da aynı saldırı modeliyle ortalama 107 gün civarında kırılıyor. Uzun görünüyor; o kadar da değil.

Kelimeler ve hiçbir komuttan çıkmamış bir örnek

words modu, /usr/share/dict/words içinden shuf ile kelime çekiyor. Mac’te shuf yok: GNU’ya ait ve macOS’la gelmiyor, yani bu mod doğrudan çalışmıyor. Liste ise orada ve 235.976 kelime içeriyor; dört kelimeyle yaklaşık 71 bit eder. Çok. Sorun şu ki bunların büyük kısmı hiç görmediğiniz kelimeler, oysa kelimelerden oluşan bir parolanın asıl amacı onu hatırlayabilmek.

Rehberin gösterdiği örnek çıktı, correct-horse-battery-staple, hiçbir komuttan çıkmadı: 2011 tarihli 936 numaralı XKCD çizgi romanındaki ifade. O çizgi roman söylediği şeyde haklı —rastgele seçilmiş dört kelime, harfleri değiştirilmiş tek bir kelimeyi yener— ama rehber bunu «uzunluk her zaman karmaşıklığı yener» diye özetliyor ve çizgi romanın söylediği bu değil. Kazanan, rastgele seçimin yapıldığı seçeneklerin sayısı. Otuz beş tane «a» harfinin uzunluğu fazlasıyla var, entropisi hiç yok. İyi yapılmış kelime parolaları istiyorsanız, Diceware akılda kalmak üzere seçilmiş 7.776 kelimelik bir liste kullanıyor; her kelime 12,9 bit.

Hatasını açıkça bildiren bir sürüm

Önerdiğimiz şu. Yayımlamadan önce macOS’ta bash ve zsh ile, Linux’ta bash ile denedik:

genpass() {
  local n="${1:-20}" set='A-Za-z0-9!@#%^&*()_+=-' pw
  [ -n "$2" ] && set="$2"
  pw=$(LC_ALL=C tr -dc "$set" < /dev/urandom | head -c "$n")
  [ "${#pw}" -eq "$n" ] || { echo "genpass: başarısız oldu" >&2; return 1; }
  printf '%s\n' "$pw"
}

Üç karar, her biri yukarıdaki hatalardan biri için:

  • tr’nin önünde LC_ALL=C, Mac’te bayt okusun ve durmasın diye.
  • Alfabenin sonunda tire, tire olarak kalsın diye. Sayarak doğruladık: tam olarak yazılı olan 75 karakter çıkıyor, bir fazlası değil.
  • Uzunluk kontrolü. Herhangi bir nedenle istenenden kısa bir şifre çıkarsa fonksiyon onu yazdırmıyor, hata çıktısına bir uyarı yazıyor ve 0’dan farklı bir kod döndürüyor. Bir üreticinin başarısız olması sorun değil. Başarısız olup yine de bir şey teslim etmesi asla olmaması gereken şey.

genpass bu alfabeden 20 karakter veriyor, yaklaşık 124 bit. genpass 32 32 veriyor. genpass 6 0-9 bir PIN veriyor. Alfabe $, ters tırnak ve tırnak işaretlerini bilerek dışarıda bırakıyor: bunlar bir kabuğun ya da yapılandırma dosyasının yorumladığı karakterler ve bir .env dosyasına yapıştırırken bozulan bir şifre daha güvenli değil, sadece daha zahmetli.

Rehberin sonunda haklı olduğu nokta

Rehberin son bölümü en iyisi: üretmek kolay, zor olan tekrar kullanmamak. İki yerde kullanılan 256 bitlik bir şifre, ikisinden biri veri sızıntısına uğradığı gün her ikisinde de ele geçirilmiş olur. Önerisi —terminalde üretip Bitwarden ya da KeePass gibi bir yöneticide saklamak— tam olarak ayakta kalan tek kural.

Diğer öneri için son bir uyarı: pbcopy ya da xclip ile panoya kopyalamak. Ekrana yazdırmaktan iyidir, ama pano özel bir yer değil: pano yöneticileri geçmiş tutar ve Handoff açık bir Mac’te kopyaladığınız şey iPhone’unuzda da görünebilir. Kopyalayın, yapıştırın ve üzerine başka bir şey kopyalayın.


Kaynaklar: Medium’da 12 Mayıs 2026’da yayımlanan «Generate Unbreakable Passwords in Your Terminal Using Pure Bash» rehberi · tüm komutlar 10 Kasım 2026’da macOS 27.2’de (bash 3.2, zsh, sistemin tr’si, OpenSSL 4.1) ve GNU coreutils 9.7 yüklü kararlı bir Debian konteynerinde çalıştırıldı · OpenSSL belgeleri, RAND(7): NIST SP 800-90A Rev. 1’e göre deterministik üreteç, işletim sisteminden tohumlanıyor · Linux random(4) kılavuz sayfası · Apple, Apple Platform Security, rastgele sayı üretimi · XKCD 936, «Password Strength» (2011) · NIST SP 800-63B (2017), bileşim kuralları üzerine · saldırı modeli, saniyede 10¹² deneme, çevrimdışı ve hızlı hash; sitenin geri kalanıyla aynı.

Fotoğraf: Luis Gomes · Pexels

← Bloga dön